ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
ՎԱԶԳԵՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
ԱՆՑԱԾ ՃԱՆԱՊԱՐՀ
ԳՐԱԴԱՐԱՆ
ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐ
ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
ԳՐԱՆՑՎԵԼ ԿԱՅՔԻ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ
ԿԱՅՔԻ ՔԱՐՏԵԶ
ԿԱՊԸ ՄԵԶ ՀԵՏ
ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 2008
   ՀԱՐՑԱԶՐՈՒՅՑՆԵՐ

«Կա մի պարզ բանաձև` ճիշտ ժամանակին առիթից օգտվել». Վազգեն Մանուկյան

Անկախության 21-ամյակի առթիվ «Անկախի» զրուցակիցն է քաղաքական-հասարակական գործիչ, Ազգային ժողովրդավարական միության նախագահ, ՀՀ Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը:«Միշտ հարց են տալիս` ազատությունը մեզ նվիրե՞լ են, թե՞ մենք ձեռք ենք բերել»,-զրույցի առաջին հարցը հենց Վազգեն Մանուկյանը բարձրացրեց:Դրա համար պետք է համեմատենք 1991թ. անկախությունը 1918 թ. անկախության հետ: 1918 թ. երեք հանրապետությունների ֆեդերացիա էր` Հայաստան, Վրաստան և Ադրբեջան, որը մեզ համար շատ կարևոր էր. մեզանից շատ ավելի հզոր թշնամին` Թուրքիան, անընդհատ հարձակումներ էր կատարում Հայաստանի վրա: Սակայն Վրաստանը հայտարարեց անկախություն և դուրս եկավ, հետո Ադրբեջանը դուրս եկավ, իսկ մենք մայիսի 28-ին ստիպված ստացանք անկախություն: Այսինքն` անկախության մեր ձգտումը կար, բայց այդ պահին մեր պայքարն անկախության համար չէր, ընդհակառակը` ամեն գնով ուզում էինք պահել այդ եռյակը, որովհետև դա ազգային անվտանգության տեսանկյունից մեզ ձեռնտու էր: 1991-ի անկախությունն այլ էր. Հայաստանն այն բացառիկ հանրապետություններից մեկն էր, որը չմասնակցեց Խորհրդային Միության հանրաքվեին, այլ ինքնուրույն հանրաքվե արեց իր անկախության համար: «Կոմերսանտում» շատ լավ էին գրել. «Եթե հանրապետություններից որևէ մեկը կարող է հպարտանալ, որ ձեռք է բերել անկախությունը, և ոչ թե նվիրել են, ապա դա Հայաստանն է»: Բայց կարծում եմ` այս շարքը պետք է դասել նաև մերձբալթյան երեք ժողովուրդներին, որոնք ի սկզբանե պայքարում էին իրենց անկախության համար:- Ի՞նչ տվեց մեզ անկախությունը:- Անկախությունը նախ և առաջ տեսակի պահպանության երաշխիք է: Այն էթնոսները, որոնք անկախություն չունեն, դարերի ընթացքում կամաց-կամաց ձուլվում են: Բազմիցս ասվել է, որ աշխարհում այսօր կան բազմաթիվ էթնոսներ, որոնք ձգտում են անկախության, բայց կան միայն մոտ 200 անկախ պետություններ, և մենք դրանցից մեկն ենք: Ճիշտ է, այս պահին շատ խնդիրներ ունենք, բայց եթե պատմական տեսանկյունից նայենք, դրանք անցողիկ են, փոխարենն ունենք մնայուն ձեռքբերումներ ապագայի համար, օրինակ` ղարաբաղյան պատերազմի հաղթանակը, որը պատմական լուծում էր և ինքնավստահության ու հպարտության զգացում է առաջացնում այսօր և կառաջացնի հաջորդ սերունդների մեջ: Ինչ վերաբերում է բացթողումներին, ապա ոմանք պնդում են, թե դա օբյեկտիվ է, ինչ էլ լիներ, դրանցից հնարավոր չէր խուսափել: Ես բացարձակապես համաձայն չեմ և կարծում եմ, որ բոլոր օբյեկտիվ պատճառների հետ միասին (ղարաբաղյան պատերազմ, երկրաշարժ, ժողովրդի քանակ, հումքի բացակայություն և այլն) շատ սխալներից հնարավոր էր խուսափել:- Անկախության համար պայքարը հաջողվեց, իսկ ժողովրդավարության համար պայքարն ի՞նչ արդյունք տվեց:- Այո, մենք պայքարել ենք ժողովրդավարության համար, բանտ ենք նստել, ոմանք տարիներով տառապել են, բայց ժողովրդավարությունը նպատակների հասնելու գործիքներից մեկն է, և այն չպետք է դարձնել կրոն: Աշխարհում կամաց-կամաց ժողովրդավարությունը նույնացվում է փող ունենալու հետ: Ում ձեռքը փող կա, կարող է ունենալ, ասենք, հեռուստատեսություն և իր ուզածը քարոզել: Հայաստանում դա ավելի կոպիտ է արվում. ով փող ունի, կաշառք է տալիս իր հետևից մարդկանց տանելու համար: Եթե ժողովրդավարության տակ չկան բարոյականություն, ազգային խնդիրներ ու նպատակներ, այն կարող է նաև չարիք դառնալ: Ես շատ եմ պայքարում, որ մեր երկրում լինի այն ժողովրդավարությունը, որը կա արևմտյան երկրներում, բայց նաև սարսափով եմ նայում, թե ինչի է վերածվում ժողովրդավարությունը հենց նույն այդ երկրներում:- Այդ դեպքում ի ՞նչ է պետք անել:- Միսը խոլեստերին ունի, շատ միս ուտելը վնասակար է, բայց աղքատ մարդուն, որը մսի կարոտ է, չարժե ասել, որ միսը վնասակար է, մեջը շատ խոլեստերին կա, մի կեր: Մենք հիմա ուզում ենք այդ միսն ուտել: Հետո կսկսենք մտածել, որ այդ մսի մեջ խոլեստերին կա, ինչպես պայքարենք դրա դեմ:- Նշեցիք, որ անկախությունը նախ և առաջ տեսակի, ինքնության պահպանման երաշխիք է: Սակայն համամիտ չե՞ք, որ խորհրդային տարիներին մեր մշակույթն ու ավանդույթներն ավելի պաշտպանված ու գնահատված էին, քան այսօր:- Ինչ-որ իմաստով իրավացի եք: Այո, Խորհրդային Միության հանրապետություններում մեծ հնարավորություն էր ստեղծվել տեղի մտավորականության, մշակույթի զարգացման համար, բայց միաժամանակ դանդաղ և հստակ քայլերով ռուսականացում էր տեղի ունենում: Երեխաների մոտ 40 տոկոսն արդեն սովորում էր ռուսական դպրոցներում: Այսինքն` եթե դա տևեր 100-200 տարի, Խորհրդային Միության տարածքում ոչ թե բոլորը ռուս կլինեին, այլ կլիներ մի նոր ժողովուրդ, որի մեջ ձուլված կլիներ և՛ հայկական մշակույթը, և՛ ռուսականը, բայց ավելի շատ ռուսական կլիներ, քան հայկական, որովհետև ամեն մեկն իր տեսակարար կշռով տարբեր դեր կկատարեր: Մյուս կողմից` մենք Խորհրդային Միության գլոբալիզացիայի պայմաններից դուրս եկանք, հայտնվեցինք համաշխարհային գլոբալիզացիայի պայմաններում: Թվում է, թե որպես անկախ պետություն, մեր ձեռքին ունենք պաշտպանական գործիքներ` պահպանելու մեր տեսակը, մեր մշակույթը, սակայն աշխարհի այս հոսանքները ցույց են տալիս, որ նրանցը շատ ավելի հզոր են, քան մեր գործիքները: Բայց այս խնդիրը միայն մերը չէ. տեսակի կորստից վախենում են այնպիսի հզոր պետություններ, ինչպիսին, օրինակ, Ֆրանսիան է, որն ամեն ինչ անում է իր մշակույթն ու իր տեսակը պահելու համար, և դա նրան հաջողվում է: Մի խոսքով, դա մշտական պայքար է, և այդ խնդիրը նոր չի սկսվել, պարզապես հիմա շատ է հզորացել տեխնոլոգիական նոր միջոցների շնորհիվ:- Սաֆարովի դեպքերից հետո բարձրացրիք Հայաստանի կողմից ԼՂՀ անկախության ճանաչման հարցը` կոչ անելով ՀՀ նախագահին գնալ այդ քայլին: Իսկապե՞ս պահը հասունացել է:- Ղարաբաղի անկախությունը ճանաչելը ոչ թե մի հարց է, որ հանկարծ մարդկանց ուղեղը փայլատակեց, և որոշեցին դրա մասին խոսել, այլ խոսքն այն մասին է, թե որ պահին է պետք դա անել: Ես կարծում եմ, որ Սաֆարովի դեպքն առիթ էր, որ դա արվեր: Այդ դեպքի դեմ մի քանի երկրներ խոսեցին, մի քանիսն էլ կխոսեն, և այն կմոռացվի կգնա: Հայ-թուրքական արձանագրությունների դեպքում էլ Թուրքիայի դեմ խոսեցին, ընդունեցին, որ մենք չենք մեղավոր, Թուրքիան է մեղավոր, բայց կրկին հարցը փակվեց-գնաց, և այսօր ամեն մեկը Թուրքիայի հետ տանում է այն քաղաքականությունը, որը բխում է իր ազգային շահերից: Այնպես որ կարծում եմ` պետք էր այս պահն օգտագործել: Ամբողջ համաշխարհային քաղաքականության հիմքում մի պարզ բանաձև կա` ճիշտ ժամանակին առիթից օգտվել:
20.09.2012 manukyan.jpg             ավելին >>  
Վազգեն Մանուկյան. «Երբ հավասարության մթնոլորտ ես ստեղծում, բանակի կարողությունները կրկնապատկվում են»

Հունվարի 28-ին լրանում է Հայաստանի երրորդ Հանրապետության ազգային կանոնավոր բանակի ձևավորման 20-ամյակը: Այս կապակցությամբ «Անկախը» զրուցել է Վազգեն Մանուկյանի հետ, որը 1992-93 թթ. եղել է պաշտպանության նախարար: Հենց այս շրջանում հիմք դրվեց բանակաշինությանը, իսկ պատերազմական գործողություններում էլ սկիզբ դրվեց հաղթանակների շղթային: - Պարոն Մանուկյան, կանոնավոր բանակը ձևավորվել է 1992-93 թթ., երբ Դուք պաշտպանության նախարար էիք: Պատմեք, թե ինչպես մարտերին զուգընթաց ստեղծվեց կանոնավոր ու հաղթական բանակ: - Սումգայիթի դեպքերից հետո, երբ հասկացանք, որ Սովետական Միությունը որոշ դեպքերում կարող է մեզ պաշտպան չլինել, առաջացավ զինված ջոկատներ ստեղծելու գաղափարը: Որոշ ջոկատներ Ղարաբաղ կոմիտեն էր ստեղծել, բայց նաև ինքնուրույն ջոկատներ էին ստեղծվում: Վտանգ կար, որ կարող է խմբապետների շարժում սկսվել, ինչպես 1918-ին, երբ կանոնավոր բանակի փոխարեն խմբապետներ ունեինք: Ուստի 1990-ին, երբ իշխանության եկանք, կառավարությունը որոշում ընդունեց, որ հայրենիքին ծառայել ցանկացող բոլոր ջոկատները, պետք է մտնեն ՄՀՕՋ: Բոլորը չէ, որ ընդգրկվեցին, բայց դեպքերի հետագա զարգացումը ցույց տվեց, որ դուրս մնացած ջոկատներն էլ էին պայքարում հայրենիքի համար: Երկրորդ քայլն այն էր, որ ստեղծեցինք պաշտպանության կոմիտե: Նախարարություն ստեղծել չէինք կարող, քանի որ դեռ ԽՍՀՄ կազմում էինք, բայց կոմիտեն նախարարությանը հավասար իրավասություններ ուներ: Կոմիտեի ղեկավար նշանակվեց Վահան Շիրխանյանը, և նրա շուրջը համախմբվեցին շատ ու շատ զինվորականներ, ջոկատներ: Հետագայում կոմիտեի հիմքի վրա պաշտպանության նախարարություն ստեղծվեց: Այդ ժամանակ հրավիրվեց գեներալ Նորատ Տեր-Գրիգորյանցը, որին հանձնարարվեց կանոնավոր բանակի կառուցման գործը: Երեք թևով էինք աշխատում: Մի կողմից` Ղարաբաղ կոմիտեն էր ստեղծում ջոկատներ, որոշեցինք կամավորների հիման վրա ստեղծել պրոֆեսիոնալ բանակ, իսկ թիկունքում ստեղծել կանոնավոր բանակ արդեն զինակոչիկներից` 18 տարեկան երեխաներից, որոնց աշխատում էինք ռազմաճակատ չուղարկել. նախ` փորձ չունեին, բացի այդ, ամեն մեկի մահը հասարակության մեջ ցնցում էր առաջացնում: Շուտով այդ երեք թևերը դարձան միասնական: Եթե միասնականություն չլիներ, հաղթանակ էլ չէր լինի: - Միշտ նշվում է, որ ադրբեջանական բանակը թե՛ զինվորների թվաքանակով, թե՛ ռազմատեխնիկայով գերազանցություն ուներ: Նման պարագայում ինչպե՞ս կարողացանք հաղթել: - Եթե մենք անկեղծ համարում էինք, որ Ղարաբաղը մերն է, մեզնից զավթած տարածք է, ապա կարծում եմ, չնայած իրենց հայտարարություններին, հոգու խորքում ադրբեջանցիները գիտեին, որ դա իրենց տարածքը չէ: Այսինքն` ոչ թե իրենց հողը, այլ գրաված հողն էին պաշտպանում, դա զուտ հոգեբանական նշանակություն ուներ: Երկրորդ` կարծում եմ, որ Ադրբեջանի բանակը վատ էր կազմակերպված մի քանի առումով: Նախ` նրանք սկսեցին նորակոչիկներին օգտագործել ռազմական գործողությունների ժամանակ: Այդ անփորձ երիտասարդների զոհվելը մեծ ալեկոծություն էր առաջացնում Բաքվում և ողջ Ադրբեջանում: Երրորդ` մենք խորհրդային բանակում 4400 սպա ունեինք և հենց սկզբում դիմեցինք նրանց Հայաստան վերադառնալու կոչով: Շատերը եկան, և պատերազմը շուտով սիրողականից անցավ պրոֆեսիոնալ մակարդակի: Ադրբեջանցիները հրաժարվեցին դրանից: Նրանք քիչ սպաներ ունեին, բայց եղածն էլ նորմալ չէին օգտագործում: Պատերազմը ստացավ ժամանակակից ձևեր` տեխնիկա էր կիրառվում, էլեկտրոնային ինստիտուտները զբաղվում էին նոր զենքերի ստեղծմամբ, եղածի վերափոխմամբ, օգտագործում էինք սարքավորումներ, որոնք Խորհրդային Միությունը եզակի քանակով ուներ: Պատերազմը ավտոմատներով կռվից արագ վերածվեց ժամանակակից տեխնոլոգիաներով պատերազմի: Կարծում եմ, որ հայերն ավելի են պատրաստ այնպիսի գործողությունների, որոնք պահանջում են ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառում: Բայց սխալ կլինի կարծել, թե ադրբեջանցիները վախկոտ էին, որոշ տեղերում կատաղի դիմադրություն են ցույց տվել, լավ ստորաբաժանումներ էլ են ունեցել, որոնք, սակայն, ընդհանուրի փոքր մասն էին կազմում:
27.01.2012            ավելին >>  
Ազատագրելը հեշտ է, պահել այդ հաղթանակը` առավել դժվար. Վազգեն Մանուկյան 2012-01-11 11:44:23

1988թ.-ի փետրվարին, միաժամանակ դրվեց և հանուն Արցախի պայքարի, և անկախ պետականության վերականգնման, և Ազգային բանակի ստեղծման սկիզբը : Հունվարի 28-ին Հայաստանի երրորդ հանրապետության բանակը կդառնա 20 տարեկան : Չափահասության սահմանը հատած մեր բանակն իր կայացման ճանապարհին, մի քանի դժվարագույն և առանցքային փուլ է հաղթահարել: Մասնագետները բանակի անցած ուղին բաժանում են երեք փուլի` առաջին. 1988-ի փետրվարից 1992 թվականի մայիս, երկրորդ. 1992 թ.-ի հունիսից 1994 թվականի մայիս ընկած ժամանակաշրջանը և երրորդ. 1994 թվականի հունիսից մինչ այժմ: Իհարկե, որոշ փորձագետներ գտնում են, որ թևակոխել ենք արդեն 4-րդ փուլ: HayNews.am –ը բանակի կազմավորման տարեդարձին ընդառաջ սկսում է բանակաշինության գործին անմիջական մասնակցություն ունեցած ռազմական գործիչների և պաշտպանական գերատեսչության նախկին և ներկա ղեկավարների հետ հարցազրույցների շարք` փորձելով հուշել պատմության դասերը և հասկանալու որքանո ՞ վ ենք սրբագրել ու շտկել թույլ տված սխալները և ի զորու պահպանել ունեցած մեծագույն հաղթանակները : Մեր առաջին բացառիկ հարցազրույցը Վազգեն Մանուկյանի հետ է, ով 1992-93 թթ-երը եղել է պաշտպանության նախարար: -Դուք պաշտպանության նախարար նշանակվեցիք թե բանակաշինության, և թե պատերազմական գործողությունների դժվարին և պատասխանատու ժամանակահատվածում, այդ ընթացքում ճակատագրական ի՞նչ լավ ու վատ որոշումներ են կայացվել, ինչու չէ նաև, նախքան ձեր պաշտպանության նախարար դառնալը: -Նախ չմոռանանք, որ ազգային բանակի կայացման սկիզբը դրվեց, Սումգայիթի դեպքերից հետո, երբ այն հույսերը, որ կապել էինք խորհրդային բանակի հետ, չարդարացան: Պետք էր ունենալ պաշտպանական սեփական միջոցներ և սկսեցին ձևավորվել առաջին ջոկատները, դրանց հիմնական կառավարողը «Ղարաբաղ» կոմիտեն էր, հետո արդեն, ՀԱԲ-ը և այլ ջոկատներ: Ի՞նչ ունեցանք . անկանոն, իրար հետ միավորվել չցանկացող ջոկատներ և 1918 թվականի խմբապետերի մասին վատ հիշողություններ: Այդ պատկերն ինձ համար, որպես վարչապետի, լուրջ հիմք էր անկանոնից կանոնավոր ջոկատների անցման համար. առաջին հրամանը կառավարության եղավ 1990 թվականի սեպտեմբերին, ՄՀՕՋ-ի կազմում ստեղծել բանակատիպ մի ստորաբաժանում, բանակ կոչել այն չէինք կարող, քանի որ դեռ Խորհրդային միությունում էինք : Կոչ եղավ `հավաքագրել մարդկանց և պահանջ` զինաթափել նրանց, ով չէր ընդգրկվի այս ստոաբաժանման կազմում, անկեղծ ասած, մի քիչ շտապել էի, քանի որ, պոտենցիալ անդամներն այդ պահին դրսում էին: Արդեն 1991 թ.- մայիսի 4-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ ստեղծվեց պաշտպանության կոմիտեն: Ես առաջարկեցի, որ այն, Վազգեն Սարգսյանը ղեկավարի, ընդ որում, վարչապետ դառնալուց հետո, «Ղարաբաղ» կոմիտեի ջոկատների կառավարման լիազորություններս հանձնել էի Վազգենին, բայց նա հակառակվեց, քանի որ այդ ժամանակ նա Գերագույն խորհրդի պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահն էր, որը զինվորականների հետ խոսելու պետական կարգավիճակ էր տալիս, իսկ կոմիտեն, թեև ստեղծվել էր կառավարության կողմից, բայց ԽՍՀՄ օրենքների տրամաբանության շրջանակում համարվում էր անօրինական, և ես այդ պաշտոնն առաջարկեցի Վահան Շիրխանյանին: Երբ արդեն 92-ին, պառլամենտականից անցանք նախագահական իշխանության, ստեղծվեց պաշտպանության նախարարությունը, սակայն դեռ կանոնավոր բանակ չունեինք. Շուշիի ազատագրմանը միայն ջոկատներ են մասնակցել, Շուշիի հաղթանակից հետո, ըստ էության, ունեցանք կանոնավոր զինուժ. որոշվեց ստեղծել միաժամանակ 2 կանոնավոր բանակ` ռազմական փորձ ունեցող տղամարդկանց բրիգադաների կազմավորմամբ, ընդ որում` պրոֆեսիոնալ բանակին զինվորագրվածները աշխատավարձ էին ստանում, վերջ ի վերջո, տարիներ շարունակ կամավոր լինելով և հայրենասիրությամբ ընտանիք պահել չես կարող, ավելին ասեմ, մենք Ռուսաստանի համեմատությամբ, 1,5 անգամ բարձրացրեցինք, այսպես ասած` աստղի դիմաց տրվող գումարը, որովհետև ՌԴ-ում 400 կադրային զինվորական ունեինք, որոնք պատրաստ էին գալ Հայաստան և մասնակցել բանակաշինության գործին, եթե ընտանիքը պահելու խնդիր չլիներ, արդյունքում`շատերը եկան, բայց հիմա էլ այլ խնդրի առջև կանգնեցինք. կադրային զինվորականների և ֆիդայիների միջև «հակամարտություն» սկսվեց, սրա մեջ շատ չեմ խորանա, բայց մեզ հաջողվեց հարթել տարաձայնությունը: Փաստորեն, պատերազմական դժվարին իրավիճակում, մեզ միաժամանակ հաջողվեց ունենալ և ապագայի բանակ,և ազատագրական պայքար մղող կանոնավոր զինուժ, ի դեպ, 18 տարեկան զինվորները մարտի չէին ուղարկվում, միայն ծայրահեղ դեպքերում, հիմնական ողջ ծանրությունը պրոֆեսիոնալների ուսերին էր: Ինչ վերաբերում է իմ պաշտոնավարման ընթացքում` պատերազմի դաշտում, մեր ունեցած հաղթանակներին, ապա պիտի ասեմ, որ ճակատագրական լուրջ հաջողություններ ենք ունեցել. Կապանի օպերացիան, որի արդյունքում, մեզ հաջողվեց առաջ գալ և 140 կմ-ով լայնացնել տարածքը` լեզվակը վերցրեցինք, Քելբաջարի (Քարվաճառ) ազատագրումը, Մարտակերտի հետգրավումը, եթե չլիներ Քելբաջարի հաղթանակը, մենք չէինք կարող պահել Մարտակերտը, Քելբաջարի ազատագրումը, ոչ միայն հնարավորություն տվեց պաշտպանել Մարտակերտը, այլև` կրճատել ռազմաճակատի գիծը . մի ամբողջ տարածքի փոխարեն, մենք վերևում մի փոքր տարածք էինք պաշտպանում, սա նաև կոտրեց ադրբեջանական բանակի ողնաշարը. նրանք բարոյալքված էին և մենք ինչքան ուզես, կարող էինք առաջ գնալ: Այս հաղթանակը կերտեցինք Արցախի ջոկատների հետ միասին, ես երբեք չեմ տարանջատել Հայաստանի և Արցախի ջոկատները: Սա բոլորիս հաղթանակն էր:
12.01.2012            ավելին >>  
Վազգեն Մանուկյան…մի հսկայական շերտ շահագրգռված է, որ երկրում կարգ ու կանոն լինի, որովհետև դա իրենց ձեռնտու է

- Պարո՛ն Մանուկյան, շատ է խոսվում ազատ ընտրությունների անցկացման անհրաժեշտության և կարևորության մասին: Այժմ մեր հասարակությունը պատրա՞ստ է անցկացնելու ազատ ընտրություններ: - 80-ականների վերջին, 90-ականների սկզբին մեր հասարակությունը մեծ արագությամբ ընկալում էր ազատության գաղափարը, ժողովրդավարության գաղափարը և 1990-1991 թթ. բավական արագ սովորեց ընտրություններ կատարել, ու եթե այդ ժամանակ կային թերություններ, ապա չնչին էին և չէին ազդում արդյունքների վրա: 1995-ից կազմակերպված ձևով ընտրությունները գնացին ուրիշ ճանապարհով: Կազմակերպիչը ոչ թե հասարակությունն էր, այլ իշխանությունը: 1995-96 թթ. հասարակությունը, որ պատրաստվում էր ազատ, մաքուր ընտրությունների, շոկային վիճակում էր: Այն ժամանակ կաշառքով չէին ձայն վերցնում. բռնություններ էին լինում, կեղծիքներ, բայց դեռ ժողովուրդն էլ չէր ընկալում, թե ինչպես կարող է իր ձայնը ծախել: Դրանից հետո մենք ունեցանք բազմաթիվ ընտրություններ, և այն, ինչ այժմ կատարվում է ընտրությունների ժամանակ, արդեն դարձել է սովորություն: Դրա դեմ պայքարելը շատ ավելի դժվար է: Այդ տեսանկյունից մեր ժողովուրդն այնքան էլ պատրաստ չէ ազատ, մաքուր ընտրությունների, և ոչ թե այն պատճառով, որ երկար ժամանակ ապրել է տոտալիտար ռեժիմի տակ և չգիտի, թե դա ինչ է նշանակում, այլ ուղղակի իրեն, 1995-ից սկսած, պարտադրեցին այս խաղը, և կամաց-կամաց այն դարձավ սովորություն: - Կարելի՞ է ասել, որ առաջին ընտրակեղծիքները կիրառվել են Ձեր նկատմամբ 1996 թ., երբ հանդես էիք գալիս որպես նախագահի թեկնածու: - Առաջին կեղծիքները մենք տեսանք 1995 թ. խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ, երբ առաջին անգամ օգտագործվեցին թաղային հեղինակությունները: Մինչ այդ այդպիսի բան մարդկանց մտքով չէր անցել, որովհետև թաղային հեղինակությունները քաղաքական ուժի նկատմամբ ակնածանքով էին վերաբերվում, 80-ականների վերջին զգուշանում էին, իսկ 90-ականների սկզբին վախով և ակնածանքով էին վերաբերվում: Բայց, փաստորեն, առաջին անգամ օգտագործվեցին թաղային հեղինակությունները: Ես գիտեմ, որովհետև նոր էի թողել պաշտպանության նախարարի պաշտոնը, և իմ թեկնածությունը դրված էր մեր թաղամասում, որտեղ ինձ բոլորը ճանաչում են սկսած դպրոցական տարիներից, և այդտեղ նույնիսկ ֆիզիկական կռիվներ եղան, տուփ փախցնելու փորձ եղավ, տեղական հեղինակությունները եկան և ինձ ասացին, որ իրենք հրաման են ստացել ինձ խանգարելու, և եթե ես տեր չկանգնեմ, իրենք չեն կարող չենթարկվել, որովհետև կարգադրողը ներքին գործերի նախարարությունն է: Այսինքն` ոստիկանությունն էր կազմակերպում այդ իրադրությունները: Իսկ իմ նկատմամբ կեղծիքներն իրականացվեցին արդեն 1996 թ. նախագահական ընտրությունների ժամանակ: 1996 թ. ընտրությունները մի քիչ տարբերվում էին: Այդ ժամանակ ընտրությունները բավականին նորմալ ընթացան, որովհետև իշխանությունները համոզված էին, որ մաքուր ընտրությունների միջոցով Լևոն Տեր-Պետրոսյանը պետք է հաղթի: Նրանք չէին պատկերացնում, թե ինչպես կարող է որևէ մեկը հաղթել Լևոն Տեր-Պետրոսյանին: Եվ անակնկալի եկան, երբ ընտրություններին մնացել էր մի քանի օր: Վերջին օրերին նրանց մեջ խուճապ սկսեց, որովհետև սոցիոլոգիական հարցումներն ու ընդհանուր դիտարկումները ցույց տվեցին, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը պարտվում է: Բայց նույնիսկ քվեարկության գիշերը սկսեցին նորմալ հաշվել, և որտեղ հաշվում էին, նա երկրորդ տեղում էր, այդ պատճառով ավելի ուշ փակեցին ընտրատեղամասերն ու սկսեցին առանց մեր ներկայացուցիչների հաշվել քվեաթերթիկները: Այդ տեսանկյունից 1995 և 1996 թվականները մի քիչ տարբերվում էին միմյանցից, բայց այդ ժամանակ հիմքը դրվեց: Եվ հետո այդ երևույթը դարձավ սովորություն: - 1995-1996 թթ. սկսած` ի՞նչ զարգացումներ ու դրսևորումներ են ունեցել այդ ընտրակեղծիքներն ու խախտումները: Ես հիմա խոսում եմ ոչ թե որպես ԱԺՄ-ի ղեկավար, այլ որպես Հանրային խորհրդի ղեկավար, և ինձ, այս դեպքում, երևույթն է հետաքրքրում, որովհետև պետք է հանրությանը դուրս բերել այդ վիճակից, և Հանրային խորհուրդը պետք է դրանով զբաղվի: Ինչ վերաբերում է դետալներին, դրանք այս պահին ինձ այնքան էլ չեն հետաքրքրում: - Ի՞նչ միջոցներ պետք է ձեռնարկել հասարակությանն այդ երևույթից ձերբազատելու համար: - Ես դժվարանում եմ ասել, որովհետև շատ դժվար է դա կոնկրետ ասել: Մենք մի նոր իրավիճակ ունենք: Նախորդ իրավիճակներում կար իշխանություն, որին մենք մեղադրում էինք, թե դրդում է այդ կեղծիքները, և կար ընդդիմությամ մի մեծ հատված, որը կա՛մ իշխանության մեջ էր եղել այն ժամանակ, երբ կեղծիքներ չկային, կա՛մ ուղղակի իշխանության մեջ չէր եղել: Եվ նրանց կեղծիքներ անելը անբնական էր թվում: Կային մի քանի կուսակցություններ, որոնք իսկապես պայքարում էին կեղծիքների դեմ. ԱԺՄ-ն էր, կոմունիստական կուսակցությունն էր, ԱԻՄ-ն էր և էլի մի շարք կուսակցություններ: Այսինքն` կային կուսակցություններ, որոնք, եթե նույնիսկ իրենց շահը պահանջեր և հնարավորություն լիներ, չէին կեղծի հանուն իրենց օգտի: Ցավոք սրտի, զարգացումն այնպես գնաց, որ այդ կուսակցությունների մեծ մասը երկրորդական դեր ստացավ քաղաքական դաշտում: Ընդդիմության մեջ հայտնվեցին մարդիկ և մարդկանց խմբեր, որոնք հենց իրենք էին իշխանության մեջ եղած ժամանակ ակտիվորեն զբաղվել կեղծիքներով: Հետևաբար, եթե մինչ այդ ունեինք իշխանություն, որին մեղադրում էինք կեղծիքների մեջ, և ընդդիմություն, որը, գոնե կարող էինք ասել, կեղծիքների չի մասնակցել, ապա հիմա ամբողջ դաշտն է ծածկված այդպիսի մարդկանցով: Բայց նույնիսկ այս պայմաններում շատ բան կախված է իշխանություններից: Եթե մի պահ իշխանությունները զոհաբերեն իրենց այդ իշխանություն լինելը և հարց դնեն անցկացնել մաքուր, ազատ ընտրություններ, գուցե և ստացվի: Բայց դա ֆատաստիկ է, որովհետև նույնիսկ լավագույն իշխանությունները չեն փորձում իրենք իրենց վտանգի ենթարկել, չեն փորձում իրենք իրենց զրկել իշխանությունից: Մյուս ճանապարհը հասարակությունն է` հասարակության հասունացումը: Հասարակությունը հեղափոխության միջոցով ոչնչի չի հասնի, վիճակն ավելի կվատանա, որովհետև այն ուժերը չկան, որ հեղափոխությամբ գան, և երկիրը նորմալ վիճակում պահվի: Այդ դեպքում նորից կմտնենք քաոսի մեջ: Մնում է հասարակության հասունացումն ու զարգացումը, որը, կարծում եմ, պահանջում է բավականին ժամանակ: Բայց այդ ուղղությամբ պրոցեսներ կան:
10.12.2011            ավելին >>  
«Ամեն մի խաղաղ տարի մեզ համար Աստծո պարգև է»

Այս օրերին դարձյալ ազգովի ևս մեկ տարի պատմության գիրկն ուղարկելու, անցնող տարին վերլուծելու գործին ենք լծված: Մինչ տիկնայք ջանասիրաբար ամանորի ճոխ սեղան ունենալու փնտրտուքի մեջ են, իշխանավորներն ու բազմազբաղ քաղաքական գործիչները, ավանդույթի համաձայն, ծանրութեթև են անում անցնող տարվա արածն ու չարածը և գալիք ընտրական տարվա պլաններ մշակում: Թեև տարին նոր է սկսվում, բայց դժվար չէ կռահել մեր ազգընտիր պատգամավորների` Ձմեռ պապին ուղղված նամակ-խնդրանքի բովանդակությունը` կրկին պատգամավոր դառնալ: Ինչևէ, անցնող տարին վերլուծենք Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյան հետ: – Պրն Մանուկյան, ինչպիսի՞ն էր անցնող տարին Ձեզ համար և երկրի համար: Ի՞նչ շահեցինք ու ի՞նչ կորցրեցինք: - Մեր ընտանիքի համար վատ տարի չէր: Առանձնապես չէր տարբերվում մյուս տարիներից: Ինչ վերաբերում է երկրին, լավ էր, որ պատերազմ չեղավ, որովհետև ամեն մի խաղաղ տարի մեզ համար Աստծո պարգև է: Որոշ դրական փոփոխություններ նկատել եմ, այնուամենայնիվ, մենք տնտեսական խոր ճգնաժամ ենք ապրում, որն ազդում է մարդկանց վրա, նպաստում արտագաղթին, որը սարսափելի է մեր փոքր երկրի համար: Չնայած այդ աստիճան մեծ չէ, ինչպես հաճախ ներկայացվում է մամուլում, բայց դա առկա է: Իսկ եկող տարվանից, անկեղծ ասած, լավ բան եմ սպասում: - Անգամ եթե տարին ընտրակա՞ն է: - Ընտրությունները միշտ էլ լարվածություն են առաջացնում, բայց ԱԺ-ի ընտրությունները երբեք երկրի ներսում մեծ փորձություններ չեն բերում: Թեև մեծ պայքար է գնում, բայց ոչ ավելին, քան նախագահականն է ենթադրում, երբ երկու-երեք թեկնածու են պայքարում: Հայաստանի բոլոր կետերում պայքար է մղվում, երբեմն, ցավոք սրտի, ոչ մաքուր: Հուսանք, որ նոր Ազգային ժողովն ավելի լավ կազմ կունենա, քան նախորդն էր: Ավելի մաքուր, ավելի պրոֆեսիոնալ: - Շահերի բախումներ, ըստ էության, առկա են ամենուր, նաև մեր ներքաղաքական զարգացումներում: Այդ առճակատումները, Ձեր համոզմամբ, ի՞նչ հետևանքներ կունենան գալիք ընտրություններում: - Շահերի բախում միշտ լինում է, ողջ աշխարհում: Որ հաճախ փաստում ենք, թե միասնական ժողովուրդ ենք, չի նշանակում, որ շահերի բախում չպետք է լինի: Խնդիրն այն է, թե ինչպե՞ս քաղաքակիրթ, օրինական խողովակի մեջ մտցնես, որովհետև երբեք չես կարող խուսափել այդ բախումից, երբ աշխատավորի և գործատուի, արտահանողի և ներկրողի հակասություն կա: Այն առկա է աշխարհի բոլոր երկրներում, բայց կա նաև մի միացնող կաղապար, որը հայերիս մեջ էլ կա: Բայց մեր ցավն այն է, որ երբեմն այդ շահերի պայքարն անօրինականության է հանգեցնում: Դրա դեմ արդեն պետությունը պետք է պայքարի: Այդ դերը պետությունն այսօր այնքան էլ լավ չի կատարում: - Համահայկական մի կարևոր խնդիր նաև ունենք` չափազանց պատասխանատու: ԼՂ կարգավիճակի հարցը, որը թվում էր, թե արցախցին մեկընդմիշտ լուծել է իրեն պարտադրված պատերազմով: Բայց արի ու տես, որ դիվանագիտությունը մեզ այլ քայլեր է պարտադրում, որի սայլն արդեն 18 տարի է, ինչ տեղից չի շարժվում, թեև ասում են, որ ժամանակը մեր օգտին է գործում: Դեռ որքա՞ն պիտի սպասենք, ի՞նչ լուծում եք տեսնում: - Գիտե՞ք, խնդիրն ինչ-որ տեսանկյունից լուծված է: Ղարաբաղը չի կարող բանակցությունների միջոցով կորցնել իր անկախությունը և մտնել Ադրբեջանի կազմի մեջ: Ադրբեջանը կհամաձայնի՞ Ղարաբաղի անկախությանը, եթե այո, ապա լուրջ բանակցություններ կսկսվեն փախստականների, սահմանների հստակեցման վերաբերյալ: Բայց այդ բանակցությունները շատ հեռու են, որովհետև, եթե Ղարաբաղն իրեն պարտադրված պատերազմում արդեն հաղթել է, և հիմա նոր սերունդ է այնտեղ ապրում, որն ի ծնե արդեն սովոր է անկախությանը, ո՞վ պետք է ստորագրի մի փաստաթուղթ, որով կորցնեն այդ անկախությունը: Դա անհնար է: Նաև խելքին մոտ չէ, որ Ադրբեջանի ղեկավարությունը կընտելանա Ղարաբաղը իրենցը չլինելու մտքի հետ: Դա նշանակում է, որ մոտ ժամանակներում որևէ քաղաքական լուծում չի լինելու: Հետևաբար, Ադրբեջանը, դա շատ լավ գիտակցելով, շարունակ պատերազմի մասին է խոսում: Բայց պատերազմելու համար շատ մեծ ուժեր են պետք, որովհետև հարձակվող կողմը երեք անգամ ավելի մեծ ուժ պիտի ունենա, որն Ադրբեջանը ոչ միայն այսօր, այլև մոտ ժամանակներս էլ չի ունենա: Ուստի մրցակցությունն արդեն տնտեսության ոլորտ կտեղափոխվի: Գուցե տասնյակ տարիներ պահանջվեն, բայց միայն տնտեսապես զարգացած երկիրը կկարողանա քաղաքական մեծ դիվիդենտներ ստանալ, ողջ աշխարհում ընկալելի լինել և վերջնականապես ինչ-որ իմաստով խնդիր լուծել: - Տարեվերջն ամփոփիչ եզրագիծ է բոլորի համար: Անշուշտ, իր արածն ու չարածն ամփոփելու փորձ կանի նաև Հանրային խորհուրդը, որի կենսագրությունը, եթե չեմ սխալվում, սկսվել է 2009-ից: Ընդհանուր առմամբ, ի՞նչ գցեցիք մաղին: - Հանրային խորհուրդը մի նոր ինստիտուտ է, որը ստեղծվեց 2009-ին: Մինչ անկախությունը մենք ունեցել ենք դաշնակցական և կոմունիստական կառավարություններ, մի քիչ կեղծ Գերագույն խորհուրդ, բայց երբ անկախացանք, կրկին կառավարություն և բավական լուրջ խորհրդարան ունեցանք, բայց ոչ Հանրային խորհուրդ: Խոսքը կատարելագործման մասին է: Հայաստանում Հանրային խորհուրդ գոյություն չի ունեցել: Եվ սկզբում թվում էր, թե դա շինծու մի բան է, ստեղծվել է իրավիճակի թելադրանքով, ոչ թե մտածված: Պարզվեց, որ աշխարհի 60 երկիր ունի այդ կառույցը, ընդ որում, ինչպես եվրոպական զարգացած երկրներ Ֆրանսիան, Իսպանիան, Հունաստանը, Իտալիան, այնպես էլ լատինաամերիկյան, աֆրիկյան շատ երկրներ: Անգամ ոչ այնքան ժողովրդավար երկրներ, ինչպիսին, օրինակ, Չինաստանն է: Հանրային խորհուրդ կա նաև Ռուսաստանում: Պարզվեց, որ դա շատ կարևոր ինստիտուտ է, որը բնորոշ է ցանկացած զարգացող պետությանը, որում ժողովրդավարության, հասարակայնության շահերի ամենօրյա պայքարի ձգտում կա: Այն մի մշտական խողովակ է թե° իշխանություն-հասարակություն երկխոսության, թե° հարցեր լուծելու համար: - Եվ դա հաջողվո՞ւմ է: - Ինչքան էլ երբեմն հպարտանում ենք մեր աշխատանքով կամ երբեմն թերահավատ ենք, միևնույնն է, երկու տարվա ընթացքում ինստիտուտը լրիվ կայանալ չէր կարող: Բայց մենք արդեն գիտենք, թե ինչ է պետք անենք ապագայում:
03.01.2012            ավելին >>  
«Ես համոզված էի, որ մենք կհաղթենք». Վ. Մանուկյան

Անկախության 20-ամյակի առթիվ «Անկախի» հարցերին պատասխանում է Ղարաբաղյան շարժման առաջնորդ, Հայաստանի Հանրապետության առաջին վարչապետ, պաշտպանության նախկին նախարար, Ազգային ժողովրդավարական միության նախագահ, Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը:- Դուք անկախության մասին երազում և դրան ձգտում էիք դեռևս երիտասարդ տարիներից: Ինչպիսի՞ն էին անկախության վերաբերյալ Ձեր այդ տարիների պատկերացումներն ու գործունեությունը:- Երբ Խորհրդային Միության կարգերը մտան Հայաստան, կամաց-կամաց անկախ մտածող և անկախության մասին մտածող մարդիկ վերացան: Մեր սերնդին արթնացրեց 65 թիվը, երբ նշվեց ցեղասպանության 50-ամյակը, ինչը հանգեցրեց առաջին ցույցերին: Դա թուրքերի դեմ զայրույթի, ինչպես նաև հողային պահանջի առաջին արտահայտությունն էր: Դրա հիման վրա առաջացան տարբեր գաղտնի կազմակերպություններ, որոնց մի մասը կարծում էր, որ միայն անկախ վիճակով կարող ենք հետ վերցնել մեր հողերը, կամ անկախությունն այն արժեքն է, որը մենք կորցրել ենք ցեղասպանության պատճառով և այլն: Ես շատ բարձր եմ գնահատում այդ ճանապարհը, քանի որ դա հերոսական ճանապարհ էր, բայց այն մարդիկ, որոնք ընտրեցին այդ ուղին, երկար ժամանակ անցկացրին բանտերում: Ինքս հեռանկար չէի տեսնում այդ կազմակերպությունների գործունեության մեջ, ուստի գնացի մյուս ճանապարհով` լեգալացման: Ճիշտ է, լեգալացնել անկախության գաղափարախոսությունը հնարավոր չէր, բայց կարելի էր լեգալացնել մի այլ բան, որի տակ քողարկված լիներ անկախության գաղափարը: Այդպիսով, մենք ստեղծեցինք հայ մշակույթի ակումբ և մշակույթի անվան տակ առաջ քաշեցինք տարբեր գաղափարներ: Նախ` գործում էինք Մոսկվայում, ապա վերադարձանք Երևան և պաշտոնական ակումբ ստեղծեցինք համալսարանում: Քարոզում էինք ազգային գաղափարներ, արշավներ էինք կազմակերպում, սեմինարներ և այլն: Ինձ համար մեր ընտրած ճանապարհն ավելի արդյունավետ էր:
2011-09-17            ավելին >>  
«ՉԿԱ ԱՐՏԱՌՈՑ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԻՐԱՎԻՃԱԿ»

Համոզված է ԱԺՄ նախագահ, Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը - Դուք եղել եք եւ ակտիվ ընդդիմություն, եւ իշխանություն, այսինքն՝ գիտեք երկու կողմերի լավն ու վատը, ուստի խնդրում եմ ասացեք՝ նման իրավիճակ եղե՞լ է մեր երկրում, երբ իրար մինչեւ վերջ ոչնչացնելու փորձերից հետո դառնում են քաղաքակիրթ գործընկերներ՝ նստելով դեմ առ դեմ: - Իշխանություն-ընդդիմություն հարաբերությունները նախագահական ընտրություններից հետո, իրոք, շատ սուր էին, եւ այդ լարվածությունը կար նաեւ հասարակության մեջ: Բայց ժամանակի ընթացքում դա մեղմացավ: Եղան համաներումները, հետո ընդդիմության հանրահավաքները մտան հունի մեջ, եւ այս ամենը կամաց-կամաց հանգեցրեց ստանդարտ մի իրավիճակի: Ես այժմ չէի ասի, որ այսօր Հայաստանի ներսում արտառոց քաղաքական իրավիճակ է, քանի որ չեմ կարծում, թե ընդդիմության ետեւում մեծ բազմություն կա կանգնած: Բայց դա չի նշանակում, որ Հայաստանում ամեն ինչ խաղաղ է եւ լավ: Հայաստանում մեծ հակասություններ կան, այդ հակասությունները տնտեսական եւ սոցիալական ոլորտում են: Համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը բավականին վատ ազդեց մեր ամբողջ տնտեսության վրա, դրանից բացի՝ մենք ունենք Ղարաբաղի հարցը եւ բազմաթիվ այլ պրոբլեմներ: Բայց չկա այն պրոբլեմը, թե այսօր կա սեւ իշխանություն եւ սպիտակ ընդդիմություն, եւ մարդիկ անհամբեր սպասում են՝ ով ում կփոխարինի: Վաղուց արդեն հայաստանյան քաղաքական դաշտը դուրս է եկել այդ վիճակից: Ես ինքս կողմնակից եմ երկխոսության, բայց դա պետք է լիներ ավելի վաղ: Այժմ ես չգիտեմ, թե ինչ թեմայի շուրջ են երկխոսելու: Վաղաժամկետ ընտրությունների թեման շատ շինծու թեմա է, որովհետեւ դրա հետեւում չկա ոչ մի քաղաքական նախապայման: Դա լինում է այն դեպքում, երբ ընդդիմության ետեւում մի հսկայական բազմություն է կանգնած, եւ իշխանությունը երկրի կայունությունը պահպանելու համար գնում է այդ քայլին: Սակայն այսօր նման վիճակ Հայաստանում չկա: Նույնիսկ այդպիսի վիճակ լինելու դեպքում անհեթեթ կլիներ, որովհետեւ մի քանի ամսից արդեն ընտրություններ են: - Երբ Դուք էիք վարչապետ, պատկերացնո՞ւմ էիք, որ ընդդիմությունը կարող է այսպիսին լինել: - Չէի պատկերացնում, որովհետեւ երբ ես վարչապետ էի, իմ գրասենյակի առջեւ միշտ հանրահավաք էին անում մարդիկ՝ իրենց խնդիրներով: Գալիս էին հողի սեփականաշնորհման հարցերով, գալիս էին բուհերի ընդունելության հետ կապված հարցերով, պատվիրակություններին ընդունում էինք, հարցերը կարգավորում: Մարդիկ գալիս էին կոնկրետ խնդիրներով, ակնկալում էին կոնկրետ լուծումներ, եւ մենք կոնկրետ խնդիրներին կոնկրետ լուծում էինք տալիս: Համոզված եմ՝ այսպիսի բաներ չէին լինի Հայաստանում, եթե 95-96 թվականների կեղծիքները չլինեին: Հիմք դրվեց կեղծիքներին, եւ այդ պատճառով էլ ընդդիմությունը կամաց-կամաց դարձավ մի ուրիշ գաղափար: - 95-96-ի մասին խոսելով արդյոք անընդհատ ետ չե՞նք նայում, եղավ-վերջացավ, բավականին ժամանակ է անցել: - Ես անձնական հիշողություններով չեմ ասում, եւ սա անձնական հարց չէ, մենք նորմալ եկել էինք իշխանության, ժողովրդի շարժումը եկել էր իշխանության, եւ ոչ մի պատճառ չկար կազմակերպել այդպիսի ընտրություններ: Երբ կազմակերպեցին, բոլորն ընկան նույն ծուղակը, եւ այդ կազմակերպիչները հիմա եւս նույն ծուղակի մեջ են: Դա դաս եղավ, ցանկացած իշխանություն հասկացավ, որ ինքը այդ ձեւով կարող է իր իշխանությունը պահել: - Իսկ ընդդիմության դասը ո՞րն էր: - Ընդդիմությունն էլ ասեց՝ մեկ էլ մեկ էլ մի զարկ տվեք, մի զարկ տվեք ցարի գահին (ծիծաղում է- Մ. Ե.)։ - Կարծիք կա, որ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը իր գլխավորած ընդդիմությամբ շատ շահեկան է իշխանության համար: - Նայած շահեկան ասելով ինչ ենք հասկանում: Իսկ դուք ի՞նչ գիտեք՝ ի՞նչն է Սերժ Սարգսյանը համարում շահեկան: Եթե ինքը համարում է շահեկան երկրի բարգավաճումը, զարգացումը, ինքը պիտի ցանկանար ունենալ ավելի պրագմատիկ, կառուցողական ընդդիմություն, քանի որ բազմաթիվ հարցեր կան լուծելու Հայաստանում, եւ դրանցում ընդդիմությունը պետք է որոշակի դեր ունենար: - Իսկ ՀԱԿ-ը պրագմատիկ չէ՞: - Ես կարծում եմ՝ երբ խոսակցությունը գնում է միայն ժամկետից շուտ իշխանությունը փոխելու մասին, դա Հայաստանին որեւէ բան չի տալիս: Տեսնում եք, ամբողջ աշխարհում շատ ակտիվ ցույցեր են լինում, իրար ծեծում են, ոստիկանությունը միջամտում է: Խոսքը գնում է կրթության, սոցիալական հարցերի, շահագրգիռ որեւէ հատվածի շահերի մասին: Երբ մարդիկ որոշակի հարց են բարձրացնում իշխանության առջեւ, լուծումները փնտրվում եւ գտնվում են, իսկ որքան հարցեր կան, որ պետք է բարձրացվեն իշխանության առջեւ: Ես շատ ուշադիր չեմ հետեւում հանրահավաքներին, բայց կարծես ամբողջ հարցը սա է՝ իշխանությունը փոխենք, մենք գանք իշխանության, եւ լոխ լավ կլինի: Այս էտապը պետք է համարել անցած: - Երբ Դուք էիք ընդդիմություն, արդյոք նույն հարցը չէի՞ք դնում: - Վաղաժամկետ ընտրության հարց ժամանակ առ ժամանակ դրվել է, բայց նաեւ ուրիշ հարցեր են դրվել: - Այսինքն՝ բնական է, որ ընդդիմությունը դնում է իշխանության հարց: - Այո, ընդդիմությունը պետք է դնի իշխանության հարց: - Դուք պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչ է ուզում այսօրվա ընդդիմությունը՝ ՀԱԿ-ը: - Այնտեղ հավաքված մարդկանց մեջ փորձ ունեցողներ կան, որոնք շատ պարզ հասկանում են, որ խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ իրենք որոշակի տոկոսի հույս պետք է ունենան, եւ, մտնելով ԱԺ, իրենց ապագա վիճակն ամրապնդված կլինի: Մի մոռացեք, որ անկախ իրենց մաքրությունից՝ խորհրդարանական ընտրությունները երբեք չեն վերաճում համաժողովրդական ալիքի, դա նախագահականի մենաշնորհն է: Այնպես որ, այն ամենը, ինչ կատարվում է, միավորներ հավաքելու համար է: Իսկապես պրոբլեմ կա, այդ ընդդիմության հետ հույս էր կապել հասարակության բավական ռադիկալ շերտը, իսկ սա այն շերտն է, որը ցանկացած հեղափոխության կողմ է, միայն թե Հայաստանում ինչ-որ բան փոխվի, միայն թե վրեժ լուծվի գործող իշխանությունից, եւ դա եղել է միշտ: Խնդիրն այն է, թե ով կկարողանա հավաքել այդ շերտի ձայները: Բայց հայտնի է նաեւ, որ երբ ձայները իրենցով են անում, հաճախ ընկնում են ծուղակը, որովհետեւ մարդկանց հույսերն արդարացնել հնարավոր չի, եթե հնարավոր էլ լինի, ապա շատ կործանարար կարող է լինել երկրի համար այդպիսի արյունալից հեղափոխությունը:
2011-07-21_            ավելին >>  
Վ. Մանուկյան. «Համաներման քայլը քաղաքական տեսանկյունից որոշակի համերաշխություն է առաջացնում»

Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Սերժ Սարգսյանի' համաներում հայտարարելու առաջարկությամբ հանդես գալը կարեւոր քայլ է. այն իր դրական ազդեցությունը կունենա ներքաղաքական դաշտում: «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը:«Համաներմանը ես միշտ կողմնակից եմ եղել: Հանրային խորհուրդը նույնպես կողմ է արտահատվել այդ առնչությամբ: Այս քայլը քաղաքական տեսանկյունից որոշակի համերաշխություն է առաջացնում»,- ասաց Վ. Մանուկյանը: Բացի այդ, ըստ Վ. Մանուկյանի, չպետք է մոռանալ, որ մեծ թվով մարդիկ կա, որ աննշան հանցագործությունների համար են գտնվում բանտերում: Նրա դիտարկմամբ' այդ պարագայում բանտերում նույնիսկ տեղի խնդիր է առաջանում:«Համաներումը տարածվում է բազմաթիվ մարդկանց վրա: Կարծում եմ' սա շատ կարեւոր քայլ է, եւ իր դրական ազդեցությունն անպայման կունենա ե'ւ քաղաքական դաշտում, ե'ւ հասարակության շրջանում»,- ավելացրեց Վ. Մանուկյանը:Հիշեցնենք, որ հիմք ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 81-րդ հոդվածի առաջին մաuի 1-ին կետը եւ «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի 90-րդ հոդվածը' ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր դիմել է ՀՀ Ազգային ժողովին' Հայաստանի Հանրապետության անկախության 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու առաջարկությամբ:Դիտվել է 18 անգամ
20.05.2011          
Վազգեն Մանուկյան. «Հանկարծ չբացեք Պանդորայի արկղը, հետո չեք կարողանալու փակել: Մի անգամ մի կերպ փակվեց 1990 թվականին» ՀՀ Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի մայիսի 19-ի ասուլիսի ամբողջական սղագրությունը. թեման՝ «Հայաստանում կրթական համակարգի հիմնախնդիրներ, օտարալեզու դպրոց»



Վազգեն Մանուկյան. - Բարեւ ձեզ, շնորհակալություն, որ ընդունեցիք ասուլիսի հրավերը: Մեզ համար, այսինքն՝ Հայաստանի համար, կրթական համակարգը նույնչափ կարեւոր է, որքան բանակը, որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ ավելի կարեւոր: Այսինքն` այն ամենը, ինչ վերաբերում է կրթական համակարգին, վերաբերում է ազգային պետական համակարգին եւ կարող է բարելավել կամ խաթարել այն: Հանրային խորհրդում ավելի վաղ տեղի ունեցած քննարկումների ժամանակ գոհ չէինք մեր կրթական համակարգից, եւ առաջարկվեց ստեղծել մի քանի աշխատանքային խումբ, որոնք անկողմնակալ ուսումնասիրություններ կանեին, եւ կառավարությանը առաջարկություններ կներկայացնեինք, թե ինչ փոփոխություններ պետք է արվեն, որ մեր կրթական համակարգը համապատասխանի մեր ազգային պետական շահերին եւ միջազգային չափանիշներին: Այդ ընթացքում հանկարծ հրապարակ եկավ Հայաստանում օտարալեզու դպրոցներին վերաբերող նախաձեռնությունը:Փորձում էինք մի քայլ առաջ գնալ, բայց դա մի քայլ է դեպի անդունդ:

20.05.2010 VAZGEN_MANUKYANI_ASULIS_190520...doc             ավելին >>  
«Մեկ քայլ առաջ գնալու փոխարեն` մեկ քայլ դեպի անդունդ»

«Թե ինչպիսի քաղաքացի կլինի երեխան, որքանով նվիրված կլինի իր պետությանը, իր ազգային շահերին, կախված է երեխայի դաստիարակությունից: Իսկ դաստիարակության լավագույն ձևը մայրենի լեզվով ուսուցումն է»,- կարծում է Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը: ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության ներկայացրած և կառավարության կողմից հավանության արժանացած «Լեզվի մասին» և «Հանրակրթության մասին» ՀՀ օրենքներում լրացումներ ու փոփոխություններ կատարելու վերաբերյալ» օրենքի (օտարալեզու դպրոցների վերաբացման) նախագծի մասին Հանրային խորհուրդը տեղեկացել է այն ժամանակ, երբ նախագիծն արդեն Ազգային ժողովում էր: Հանրային խորհրդում հարցն անմիջապես դրվել է քննարկման, և ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ (երկու ձեռնպահ, մնացածը` դեմ) նախագծի վերաբերյալ կայացվել է հետևյալ որոշումը. «ՀՀ Հանրային խորհուրդը, կարևորելով օտար լեզուների դասավանդման մակարդակի բարձրացումը հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում և արդիական ուսման ձևերի կիրառումը մեր կրթական համակարգում, այնուամենայնիվ գտնում է, որ տվյալ նախագծում առաջարկվող փոփոխությունները չեն բխում մեր ազգային և պետական շահերից: Հիմք ընդունելով վերը նշվածը և ՀՀ հանրային խորհրդի գիտության, կրթության, մշակույթի, սպորտի և երիտասարդության հարցերի հանձնաժողովի կողմից ներկայացված կարծիքը՝ Հանրային խորհուրդը առաջարկում է ՀՀ Կառավարությանը վերը նշված խնդրի լուծման համար գտնել այլ ճանապարհներ»:Այլ ճանապարհներ կառավարությունը կարծես չի էլ փորձում գտնել. փոխարենը` ծրագրի ջատագովները՝ հանձին ՀՀ կրթության նախարարի, փորձում են հասարակությանը համոզել, որ նման դպրոցների հիմնումը պարզապես անհրաժեշտություն է՝ «փրկելու» հայ երեխային ոչ մրցունակ լինելու և «աշխարհի հետ աշխարհի լեզվով» խոսել չկարողանալու սարսափելի հեռանկարից:«Մեկ քայլ առաջ գնալու փոխարեն` մեկ քայլ դեպի անդունդ…»,- այսպես է բնորոշում օտարալեզու դպրոցների վերաբացման նախագիծը Վազգեն Մանուկյանը` զարմանալով, թե ինչու նոր նախարարը, կրթական ոլորտի հազարավոր խնդիրները թողած, որոշեց հենց օտար լեզուների իմացության հարցը բարձրացնել, այն դեպքում, երբ այս պահին Հայաստանում այդպիսի խնդիր գոյություն չունի:

20.05.2010            ավելին >>  

Home page Web mail Map
EnglishRussian


1996


www.ajk.am

  www.armenia.li
www.armenia.li
657265
613767